Fonksiyonlar

LENGTH(metin)

Bir metnin karakter sayısını döndürür.

MySQL/SQL Server'da da LENGTH() aynı şekilde çalışır (SQL Server'da LEN() de kullanılabilir).

SELECT LENGTH('SQL Atölyesi');

SUBSTR(metin, baslangic, uzunluk)

Bir metnin belirtilen konumundan başlayarak belirtilen uzunlukta bir parçasını döndürür. baslangic 1'den başlar; uzunluk verilmezse sona kadar devam eder. Negatif baslangic, sondan sayar.

MySQL'de SUBSTRING() de kullanılabilir; SQL Server'da sadece SUBSTRING() vardır (SUBSTR yok).

SELECT SUBSTR('SQL Atölyesi', 1, 3), SUBSTR('SQL Atölyesi', 5);

UPPER(metin)

Metni büyük harfe çevirir. DİKKAT: SQLite'ın UPPER/LOWER fonksiyonları sadece ASCII karakterleri tanır — Türkçe 'ı' harfi 'I'ya, 'i' harfi 'İ'ye dönüşmez (İngilizce kurallarla çalışır).

İkinci sonuçta 'ı' harfinin büyümediğini (İngilizce ASCII kuralı) fark et.

SELECT UPPER('istanbul'), UPPER('ışık');

LOWER(metin)

Metni küçük harfe çevirir. Aynı ASCII sınırlaması UPPER için de geçerlidir.

'İ' harfinin küçültülmüş hali beklediğin gibi 'i' olmayabilir — ASCII sınırlaması burada da geçerli.

SELECT LOWER('İSTANBUL');

TRIM(metin, [karakterler])

Metnin başındaki ve sonundaki boşlukları (ya da ikinci argümanla belirttiğin karakterleri) temizler.

SELECT '[' || TRIM('   SQL Atölyesi   ') || ']';

LTRIM(metin)

Metnin sadece SOLUNDAKİ boşlukları temizler.

SELECT '[' || LTRIM('   SQL Atölyesi   ') || ']';

RTRIM(metin)

Metnin sadece SAĞINDAKİ boşlukları temizler.

SELECT '[' || RTRIM('   SQL Atölyesi   ') || ']';

REPLACE(metin, eski, yeni)

Metindeki 'eski' değerinin TÜM geçtiği yerleri 'yeni' ile değiştirir.

SELECT REPLACE('2025-01-15', '-', '/');

INSTR(metin, aranan)

Aranan metnin, ana metin içinde İLK geçtiği konumu (1'den başlayarak) döndürür; bulunamazsa 0 döner.

SELECT INSTR('SQL Atölyesi', 'Atölyesi');

metin1 || metin2

İki (ya da daha fazla) metni birleştirir (concatenation) — SQLite'ta metin birleştirmenin standart yoludur.

MySQL/SQL Server'da (varsayılan ayarlarla) || yerine CONCAT() fonksiyonu kullanılır — bir sonraki kayda bak.

SELECT 'SQL' || ' ' || 'Atölyesi';

CONCAT(metin1, metin2, ...) — SQLite'ta desteklenmez

Birden fazla metni birleştirir. DİKKAT: SQLite'ta CONCAT() fonksiyonu YOKTUR — bunun yerine || operatörü kullanılır.

MySQL ve SQL Server'da CONCAT('a', 'b') doğrudan çalışır.

SQLite'ta CONCAT('SQL', ' ', 'Atölyesi') yazmaya çalışırsan hata alırsın; || kullanman gerekir.

SELECT 'SQL' || ' ' || 'Atölyesi' AS concat_yerine;

LEFT(metin, n) — SQLite'ta desteklenmez

Bir metnin SOLUNDAN belirtilen sayıda karakteri alır. DİKKAT: SQLite'ta LEFT() fonksiyonu YOKTUR — aynı sonuç SUBSTR(metin, 1, n) ile elde edilir.

SQL Server ve MySQL'de LEFT('SQL Atölyesi', 3) doğrudan çalışır.

SELECT SUBSTR('SQL Atölyesi', 1, 3) AS left_yerine;

RIGHT(metin, n) — SQLite'ta desteklenmez

Bir metnin SAĞINDAN belirtilen sayıda karakteri alır. DİKKAT: SQLite'ta RIGHT() fonksiyonu YOKTUR — aynı sonuç SUBSTR(metin, -n) ile elde edilir (negatif baslangic sondan sayar).

SQL Server ve MySQL'de RIGHT('SQL Atölyesi', 8) doğrudan çalışır.

SELECT SUBSTR('SQL Atölyesi', -8) AS right_yerine;

PRINTF(format, deger, ...)

C dilindeki printf'e benzer şekilde, sayıları/metinleri belirli bir formatta biçimlendirir (ör. sıfır dolgulu sayılar, ondalık basamak sayısı).

MySQL/SQL Server'da benzer işlev için FORMAT() kullanılır.

%05d, sayıyı 5 haneye tamamlayacak şekilde başına sıfır ekler.

SELECT PRINTF('%05d', 42);

ROUND(sayi, basamak)

Bir sayıyı belirtilen ondalık basamağa yuvarlar. basamak verilmezse tam sayıya yuvarlar.

SELECT ROUND(3.14159, 2), ROUND(3.7);

ABS(sayi)

Bir sayının mutlak değerini (işaretsiz halini) döndürür.

SELECT ABS(-42);

CEIL(sayi)

Sayıyı bir sonraki tam sayıya yukarı yuvarlar.

MySQL/SQL Server'da CEILING() de kullanılabilir (SQLite'ta yalnızca CEIL çalışır, CEILING yoktur).

SELECT CEIL(4.2);

FLOOR(sayi)

Sayıyı bir önceki tam sayıya aşağı yuvarlar.

SELECT FLOOR(4.8);

sayi1 % sayi2

Bölme işleminden kalanı (mod) verir. DİKKAT: SQLite'ta MOD() fonksiyonu YOKTUR — % operatörü kullanılır.

MySQL/SQL Server'da hem % hem de MOD(17, 5) çalışır.

SELECT 17 % 5;

POWER(taban, us)

Bir sayının belirtilen kuvvetini (üssünü) hesaplar.

SELECT POWER(2, 10);

SQRT(sayi)

Bir sayının karekökünü hesaplar.

SELECT SQRT(144);

RANDOM()

Rastgele büyük bir tam sayı (pozitif ya da negatif) döndürür. Belirli bir aralıkta rastgele sayı üretmek için genelde ABS(RANDOM() % N) kalıbı kullanılır.

0-99 arasında rastgele bir sayı üretir — her çalıştırdığında farklı bir sonuç göreceksin.

SELECT ABS(RANDOM() % 100);

MAX(deger1, deger2, ...) / MIN(deger1, deger2, ...)

DİKKAT: Bu, Toplulaştırma kategorisindeki GROUP BY ile kullanılan MAX/MIN'den FARKLIDIR — burada satırlar üzerinde değil, doğrudan verdiğin değerler arasından en büyüğü/en küçüğü seçilir.

Toplulaştırma MAX(kolon) tablodaki satırlar arasından seçer; bu skaler form verdiğin sabit değerler arasından seçer.

SELECT MAX(5, 12, 3) AS en_buyuk, MIN(5, 12, 3) AS en_kucuk;

DATE(zaman_degeri, [modifier, ...])

Bir zaman değerinden sadece tarih kısmını (YYYY-MM-DD) çıkarır.

SELECT DATE('2025-06-15 14:30:00');

TIME(zaman_degeri)

Bir zaman değerinden sadece saat kısmını (HH:MM:SS) çıkarır.

SELECT TIME('2025-06-15 14:30:00');

DATETIME(zaman_degeri)

Tarih ve saati birlikte (YYYY-MM-DD HH:MM:SS) döndürür.

SELECT DATETIME('2025-06-15');

STRFTIME(format, zaman_degeri)

Bir tarihi istediğin özel formatta metne çevirir — %Y (yıl), %m (ay), %d (gün), %H (saat) gibi kalıplarla.

MySQL'de benzer işlev DATE_FORMAT() ile, SQL Server'da FORMAT() ile yapılır.

SELECT STRFTIME('%Y-%m', '2025-06-15');

CURRENT_DATE

Bugünün tarihini (YYYY-MM-DD) döndürür — parantez almaz, doğrudan yazılır.

SELECT CURRENT_DATE;

CURRENT_TIMESTAMP

Şu anki tarih ve saati (UTC) döndürür.

SELECT CURRENT_TIMESTAMP;

JULIANDAY(zaman_degeri)

Bir tarihi 'Julian gün sayısı'na çevirir — iki tarih arasındaki gün farkını hesaplamanın standart yolu: iki JULIANDAY'i birbirinden çıkarırsın.

MySQL'de DATEDIFF(tarih1, tarih2), SQL Server'da DATEDIFF(day, tarih1, tarih2) kullanılır.

SELECT JULIANDAY('2025-06-15') - JULIANDAY('2025-06-01') AS gun_farki;

DATE(tarih, '+N gün/ay/yıl')

DATE/DATETIME fonksiyonlarına bir 'modifier' metni ekleyerek tarihe gün/ay/yıl ekleyip çıkarabilirsin.

MySQL'de DATE_ADD(tarih, INTERVAL 1 MONTH), SQL Server'da DATEADD(month, 1, tarih) kullanılır.

Aynı çağrıda birden fazla modifier art arda (soldan sağa) uygulanır.

SELECT DATE('2025-01-15', '+1 month', '-3 day');

DATE(tarih, 'start of month')

'start of month' / 'start of year' gibi özel modifier'lar, bir tarihi içinde bulunduğu ayın ya da yılın ilk gününe yuvarlar.

SELECT DATE('2025-06-15', 'start of month') AS ay_basi, DATE('2025-06-15', 'start of year') AS yil_basi;

STRFTIME('%w', tarih)

Bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldiğini 0 (Pazar) ile 6 (Cumartesi) arasında bir sayı olarak döndürür.

MySQL'de WEEKDAY() (0=Pazartesi), SQL Server'da DATEPART(weekday, ...) kullanılır — gün numaralandırması veritabanına göre değişir, dikkat et.

SELECT STRFTIME('%w', '2025-06-15') AS haftanin_gunu;

COALESCE(deger1, deger2, ...)

Verilen değerler arasından NULL OLMAYAN ilkini döndürür — genelde bir 'varsayılan değer' sağlamak için kullanılır.

SELECT COALESCE(NULL, NULL, 'varsayılan');

IFNULL(deger, yedek_deger)

deger NULL ise yedek_deger'i, değilse deger'in kendisini döndürür — COALESCE'in iki argümanlı, SQLite'a özgü kısayolu.

MySQL'de de IFNULL() vardır; SQL Server'da karşılığı ISNULL()'dır.

SELECT IFNULL(NULL, 'yedek');

NULLIF(deger1, deger2)

deger1 ile deger2 EŞİTSE NULL, değilse deger1'i döndürür — genelde 0'a bölme hatasından korunmak için kullanılır.

SELECT NULLIF(5, 5), NULLIF(5, 3);

CASE WHEN kosul THEN deger ... ELSE deger END

Koşullara göre farklı değerler üreten SQL'in 'if/else'i — Ünite 2.3'ten hatırlıyorsun, burada hızlı bir referans kartı olarak.

SELECT CASE WHEN 10 > 5 THEN 'büyük' ELSE 'küçük' END;

CAST(deger AS tip)

Bir değeri başka bir veri tipine (INTEGER, REAL, TEXT gibi) dönüştürür — özellikle tam sayı bölmesi tuzağından kaçınmak için REAL'e çevirmede kritik.

SELECT CAST('42' AS INTEGER) + 1;

IIF(kosul, dogruDeger, yanlisDeger)

CASE WHEN'in kısa, tek satırlık hali — SQLite'a özgüdür.

SQL Server'da da IIF() vardır; MySQL'de karşılığı IF() fonksiyonudur.

SELECT IIF(10 > 5, 'büyük', 'küçük');

TYPEOF(deger)

Bir değerin SQLite'taki gerçek veri tipini ('integer', 'real', 'text', 'null', 'blob') metin olarak döndürür — hata ayıklarken çok işe yarar.

SELECT TYPEOF(5), TYPEOF(5.5), TYPEOF('beş'), TYPEOF(NULL);

COUNT(*) / COUNT(kolon)

COUNT(*) tüm satırları, COUNT(kolon) sadece o kolonu NULL OLMAYAN satırları sayar.

SELECT COUNT(*) AS toplam, COUNT(phone) AS telefonu_olan FROM customers;

SUM(kolon)

Bir sayısal kolonun tüm değerlerinin toplamını hesaplar.

SELECT SUM(price) AS toplam_deger FROM products;

AVG(kolon)

Bir sayısal kolonun ortalamasını hesaplar.

SELECT AVG(price) AS ortalama_fiyat FROM products;

MIN(kolon)

Bir kolondaki en küçük değeri bulur (sayısal ya da metin/tarih için alfabetik en küçük).

SELECT MIN(price) FROM products;

MAX(kolon)

Bir kolondaki en büyük değeri bulur.

SELECT MAX(price) FROM products;

GROUP_CONCAT(kolon, ayrac)

Bir grup içindeki satırların değerlerini tek bir metinde (varsayılan olarak virgülle, istersen başka bir ayraçla) birleştirir.

MySQL'de de GROUP_CONCAT() vardır (sözdizimi neredeyse aynı); SQL Server'da karşılığı STRING_AGG()'dir.

Her kategori için o kategorideki tüm ürün adlarını tek satırda görürsün.

SELECT category, GROUP_CONCAT(product_name, ' | ') AS urunler FROM products GROUP BY category;

TOTAL(kolon)

SUM()'a çok benzer, ama iki farkı var: hep REAL (ondalıklı) sonuç döndürür ve hiç satır yoksa (ya da hepsi NULL'sa) NULL yerine 0.0 döndürür — SUM boş bir grupta NULL verirdi.

TOTAL() SQLite'a özgüdür; MySQL/SQL Server'da bu davranış için genelde COALESCE(SUM(...), 0) yazılır.

Hiç eşleşen satır olmadığı için SUM olsaydı NULL dönerdi; TOTAL 0.0 döndürür.

SELECT TOTAL(price) FROM products WHERE category = 'Olmayan Kategori';